Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012

Τα τοπωνύμια της Σύρας

ΤΟΠΩΝΥΜΙΚΟ ΣΥΡΟΥ 
ΤΟΜΟΣ Β΄ - ΟΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΣ 
Ευάγγελος  Ν.Ρούσσος
ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΙΣΩΠΟΣ
ΑΘΗΝΑ 2011
Σελ.300
Ο συριανός λόγιος  Ευάγγελος  Ν.Ρούσσος (γνωστότερος στους συριανούς αναγνώστες  από την διεύθυνση του περ.ΣΥΡΙΑΝΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ αλλά και από τη συνεχή αρθρογραφική του ενασχόληση με την ιστορία και τον πολιτισμό της Σύρου στην εφ.ΑΠΟΨΗ και άλλα έντυπα) , ακαταπόνητος μετά την έκδοση του πρόσφατου έργου του «Φερεκύδης ο Σύριος»( ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΙΣΩΠΟΣ ΑΘΗΝΑ 2010,Σελ.95, http://apopsy.blogspot.com/2011/02/blog-post_13.html
),επανέρχεται στη γενέτειρά του Σύρο με μια πληρέστατη συγκέντρωση σε ένα τόμο των συριανών τοπωνυμίων.
Ο γερμανοσπουδαγμένος, συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών, 80χρονος σήμερα Ρούσσος, καταπιάνεται εδώ με τα τοπωνύμια της ιστορίας και του πολιτισμού της Σύρας, παρέχοντας πληροφορίες, κοινωνικές, θρησκευτικές, τοπογραφικές, γεωγραφικές, εθνολογικές, λαογραφικές, γι' αυτό και είναι αναγκαία η μελέτη τους. Μη ξεχνάμε πως η ονοματοθεσία συναρτάται από τη φύση του εδάφους, το χρώμα, το σχήμα, τη χρήση του, ποικίλα κτίσματα, φυτά και δέντρα που ευδοκιμούν, ζώα που συχνάζουν, παραδόσεις, ακόμη και οι ιδιοκτήτες ενός τόπου δίνουν το όνομά τους σ' αυτόν.

Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2012

Με την καπαρντίνα ενός Σαδδουκαίου


Μια λεπτή γραμμή άσπρα βότσαλα στην πιο απόμακρη άκρη των βιβλίων της ζωής του, κοντυλοφόρος και μελανοδοχείο σε συρτάρι, παγωμένα πρόχειρα σχέδια σε τσαλακωμένα χαρτιά, οι δυο μαύρες τρύπες μιας νεκροκεφαλής, το οβάλ γραφείο.
-Δεν έχεις ιδέα τι μου έφερε αυτή η αρρώστια... Πρώτα...
Δάγκωσε το δάχτυλο του, έσκυψε και έβγαλε ένα γυάλινο κουτί με χρυσό περίγραμμα κάτω απ’ το κρεβάτι. Το δάχτυλο έσταζε αίμα, κόκκινα αποτυπώματα σαν έντομα πάνω στο σεντόνι, το έγλυψε αφήνοντας λουρίδες γέλιου να φοβίσουν το κερί της παρέας, άνοιξε το καπάκι, κοίταξε την αυστηρή όψη της μάσκας, η φωνή του ακούστηκε πάλι.
-Φοβάμαι... ένα κλωνάρι ξερό και σάπιο... πεθαμένο... καθόλου ζωή. Τι άλλο να κάνω... έφτασα στην άκρη... πώς στέκομαι εκεί... όλο πιο κοντά στον πάσσαλο... όλο πιο κοντά στον πάσσαλο... στον πάσσαλο... κοντά... τα κοράκια βρίσκουν πρώτα τα μάτια.
Ξαφνικά, έκλεισε το πρόσωπο του με τις χούφτες του και άρχισε να κλαίει βουβά, το δωμάτιο γέμισε σπίθες και χείλη που τρέμανε δυνατά, γονατισμένος κατάχαμα φιλούσε το βούρκο στο πάτωμα με έκσταση σχεδόν, σταγόνα αποκομμένη απ’ την πραγματικότητα, αποτραβηγμένος σ’ ένα κανάλι τρέλας, ανήμπορος να βουλώσει τ’ αυτιά του στον κίνδυνο που μουρμούριζε «Ην δε τις ασθενών... », ανάσα που κόβεται σαν παρατεντωμένο σχοινί.
Ακούμπησα με τους αγκώνες στο τραπέζι κοιτάζοντας το λούστρο που είχε αρχίσει να σκάζει, δυο χέρια με ανάρμοστη οικειότητα να συνθλίβουν ανάμεσα τους το χτεσινό άνθρωπο, χωρίς ούτε μια σταγόνα να ενοχλεί το μέτωπο μου, ντυμένος με μουσαμά, με τους κανόνες του ανακριτή, έτοιμος να δώσω το αποφασιστικό χτύπημα.
Οι σταγόνες ιδρώτα στο μέτωπο του μετρούσαν τα δευτερόλεπτα σαν το κομπολόι του ρολογιού, η αναπνοή χώριζε το μέτρημα σε μικρά κομματάκια κραυγής για βοήθεια, σκισμένες αλήτισσες αφίσες στους διαδρόμους των πανεπιστημίων, στους τοίχους της στοάς με τα μπαχαρικά και τις πουτάνες, η ησυχία των όμοιων χτύπων, ο φόβος της ίδιας εικόνας.
Έριξα μια κλεφτή ματιά στο ρολόι, το συνωμότη της μακριάς καθόδου στα υπόγεια του κτήνους με την ακολουθία των αρουραίων, γελούσε. Με κοίταγε με μάτια γεμάτα καπνό και γελούσε. Λες και ήξερε, λες και περίμενε, λες και το είχε σχεδιάσει. Όρμησα, το πέταξα κάτω και άρχισα να χοροπηδάω πάνω του, του ‘ βγαλα τα σωθικά, το κλώτσησα στη γωνία, η αναπνοή σταμάτησε, ο φόβος μιας άλλης εικόνας.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ
             
xristosdemetroulas@gmail.com               
 

Παράσταση διαμαρτυρίας στη ΔΟΥ Σύρου ενάντια στα χαράτσια

Η Συνέλευση της Επιτροπής ενάντια στα χαράτσια και
η Συνέλευση του Συντονιστικού Σωματείων και εργαζομένων Ν. Κυκλάδων πραγματοποίησε παράσταση διαμαρτυρίας στην ΔΟΥ Σύρου τη Δευτέρα 30/1 στις 12 το μεσημέρι. 
"Η κυβέρνηση ψεύδεται ασύστολα λέγοντας ότι με τη διαδικασία των εξαιρέσεων, μέσω αιτήσεων στην εφορία, θα εξαιρεθούν όσοι έχουν ανάγκη, ενώ στην πράξη τίποτα δεν εφαρμόζεται. Την ίδια στιγμή εξαγγέλλει  την ενοποίηση όλων των φόρων που έχει επιβάλει στην προσωπική ακίνητη περιουσία στο χαράτσι, προκειμένου να ανοίξει ο νέος κύκλος εκβιασμών με το ρεύμα.
Το χαράτσι δεν είναι τέλος, αλλά φεουδαρχικός φόρος επικυριαρχίας. Τα έσοδα που κυβέρνηση και τρόικα επιδιώκουν να συγκεντρώσουν, δεν πάνε σε μισθούς και συντάξεις που πετσοκόβονται, ούτε σε σχολειά και νοσοκομεία που κλείνουν. Οδεύουν κατευθείαν στην αποπληρωμή των διεθνών και ντόπιων τοκογλύφων. Τα χαράτσια είναι εργαλείο για να εξαθλιωθούν και να γονατίσουν οι εργαζόμενοι και ολόκληρος ο Ελληνικός λαός, καθώς μόνο έτσι μπορεί να αποδεχτεί μισθούς 300  € και Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, Επόπτες και Επιτήρηση, το ξεπούλημα της χώρας του και την υποθήκευση της ίδιας του της ζωής. Όσο πληθαίνουν αυτοί που αντιστέκονται και δυναμώνει η μεταξύ τους αλληλεγγύη, τόσο εκμηδενίζονται οι πιθανότητες να κοπεί το ρεύμα.. Στην εξαθλίωση που μας επιβάλουν απαντάμε με αλληλεγγύη, ενότητα, λαϊκή οργάνωση και αντίσταση.

                                          ΚΑΝΕΙΣ  ΜΟΝΟΣ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ",αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους.

Ένας Αμερικανός στην Απάνω Μεριά

ΕΝΑ ΝΗΣΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
JOHN PIERSON
ΕΚΔ.Ν.ΨΥΧΑΛΗΣ 2011
ΣΕΛ. 160

Ο «Γιάννης» επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Αιγαίο στα 1962, μαγεύτηκε από τα νησιά αλλά και ξαφνιάστηκε, όταν αντίκρισε τη γύμνια του τοπίου και την ερημοποίηση στα κυκλαδονήσια.ο «Γιάννης» επέστρεψε το 1964 στην Ελλάδα μαζί με τον γιο του Τζων το νεώτερο και  αγόρασε μια περιοχή 800 στρεμμάτων στην Απάνω Μεριά της Σύρου, κοντά στον όρμο των Γραμμάτων, την περιέφραξε για να κρατήσει μακριά τις κατσίκες, έσκαψε με σκληρό αγώνα δυο πηγάδια μέσα στα βράχια και για αρχή δημιούργησε ένα φυτώριο, ώστε να ξεκινήσει τη μακρά διαδικασία της ανασύστασης του νησιωτικού εδάφους μέσω της δενδροφύτευσης. Με αποφασιστικότητα και καρτερία φύτεψε δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες σπόρους και περίμενε να πραγματοποιήσει το όραμά του: να ξαναδώσει ζωή στην απογυμνωμένη περιοχή.
Για τους κατοίκους της Απάνω Μεριάς ο «Γιάννης» έγινε ένας άνθρωπος του τόπου, που τον έβλεπαν να πηγαινοέρχεται με ταξί μέχρι τον Κάμπο και μετά να περπατάει για καμιά ώρα στο μονοπάτι με βροχή ή ψύχος μέχρι να φτάσει στο τέλος του νησιού και στα αγαπημένα του δένδρα που από τους ντόπιους θεωρούνταν «άχρηστες παλιοφυλλάδες».

Κάθε χρόνο, ο «Γιάννης» περνούσε αρκετούς μήνες εκεί φροντίζοντας και επιβλέποντας την περιποίηση των δένδρων. Άρχισε να μαθαίνει από τους αγρότες της Απάνω Μεριάς τον τρόπο της άνυδρης καλλιέργειας, κι αφού κατασκεύαζε αυλάκια στις απάνεμες πλαγιές φύτευε στη σειρά δενδρύλλια, κυρίως Χαλέπιο Πεύκη. Γύρω από τη ρίζα κάθε δένδρου έσκαβε μια λακκούβα, ώστε να συγκρατείται το βρόχινο νερό και η υγρασία, ενώ με το συνεχές σκάλισμα διατηρούνταν το χώμα αφράτο και μειωνόταν η εξάτμιση του νερού. Εμπλούτιζε τακτικά το έδαφος με τα αναγκαία ιχνοστοιχεία, όπως το άζωτο, που σπανίζει στην περιοχή των Γραμμάτων. Εκείνα τα πρώτα χρόνια φύτεψε πάνω από 10.000 δένδρα. Επέζησαν περίπου  5.000 απ’ αυτά, μερικά λίγο μεγαλύτερα από μπονζάι, λόγω του ισχυρού ανέμου, άλλα όμως φτάνουν ως και τα  6 μέτρα. Μολονότι το έδαφος είναι άγονο, η βροχή σπάνια, ο ήλιος το καλοκαίρι ανελέητος, ο αέρας συνεχής και ισχυρός και η αρμύρα της θάλασσας κατακαίει τη βλάστηση, τα δένδρα ευδοκίμησαν. Και σήμερα, χάρη στον αγώνα του «Γιάννη», η περιοχή των Γραμμάτων, που υπήρξε το καταφύγιο των ανεμοδαρμένων θαλασσοπόρων από αρχαιοτάτων χρόνων, έχει μετατραπεί σε ένα παραδείσιο αγκυροβόλιο για σύγχρονα σκάφη, ενώ τα ψηλά δένδρα που γεμίζουν την παραλία της Γριάς Σπηλιάς, πιο γνωστή σήμερα σαν παραλία «του Αμερικάνου», έχουν γίνει ο αγαπημένος προορισμός για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού.
Αυτά τα πρώτα χρόνια, τα γεμάτα από αγνό αλτρουισμό και από το πάθος να αποκαταστήσει τη φυσική ομορφιά του δάσους σε ένα κομμάτι γης, έτσι όπως θα ήταν πριν από μερικές εκατοντάδες χρόνια, κατέγραψε ο «Γιάννης» στο βιβλίο του “Island  in Greece”(μεταφρασμένο πλέον στα ελληνικά με πρωτοβουλία της Ομάδας Πεζοπόρων Σύρου).

Ο «Γιάννης» (Τζων Η. Τζ. Πήρσον), οικονομολόγος της αμερικάνικης κυβέρνησης και των Ηνωμένων Εθνών, που έγινε διάσημος στην Αμερική για τα δένδρα που φύτεψε στα Γράμματα, απεβίωσε στις 14 Σεπτεμβρίου του 2001, στη Μασαχουσέτη των Ηνωμένων Πολιτειών, σε ηλικία 95 ετών και σύμφωνα με την τελευταία του επιθυμία  η στάχτη του σκορπίστηκε στο αγαπημένο του δάσος, «στου Αμερικάνου».

πηγή : http://old.eyploia.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=58

Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2012

Tα φουρνιά του Aιγαίου


Tης  M. ΘEOΔOΣOΠOYΛOY

 Τζώρτζης Νικολάου Μακρυωνίτης, «Ο παραδοσιακός φούρνος στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα», Σύρος 2005

   Ένας Συριανός, περιπλανώμενος ιστιοπλοϊκώς στο αρχιπέλαγος του Αιγαίου, αναζήτησε τον παραδοσιακό φούρνο σε 43 συνολικά νησιά, 26 των Κυκλάδων και 17 της Δωδεκανήσου. Συγκέντρωσε τις μαρτυρίες νησιωτών, με τους γέροντες και τις γερόντισσες να του κληροδοτούν τους θησαυρούς των αφηγήσεών τους, διάβασε τη σχετική βιβλιογραφία, εντόπισε όσους φούρνους αντέχουν στο χρόνο και τους φωτογράφησε, διασώζοντας τη μνήμη τους για το αύριο που η τουριστική λαίλαπα θα τους έχει ισοπεδώσει, ή, στην καλύτερη περίπτωση, τους πλέον διακοσμητικούς να τους έχει προσαρμόσει σε νέες χρήσεις. Χωρίς να αποκλείεται, κάποιοι να διασωθούν και ως μουσειακό είδος, έτσι κι αλλιώς, αγνώριστοι, καθώς θα περιτριγυρίζονται από επιφάνειες μπετόν, εντοιχισμένοι ή και παράταιρα φυτεμένοι. Ο Τ. Ν. Μακρυυωνίτης ασχολήθηκε από το 1991 και για κοντά δεκαπέντε χρόνια, ερευνώντας τα ίχνη του παραδοσιακού φούρνου στην μακριά περίοδο που ανοίγεται από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι το 1960.
   Των αυτόνομων κεφαλαίων για κάθε ένα νησί προτάσσεται συστηματική
εισαγωγή με ιστορικά και κατασκευαστικά στοιχεία. Όπως φαίνεται,
πανάρχαιο κτίσμα ο φούρνος, εν χρήσει και πριν 8.000 χρόνια, όπου, σε
αυτόν, δεν παρασκευάζονταν, όπως σήμερα, δύο τρία είδη άρτου, αλλά
μεγάλη ποικιλία, χαμένη οριστικά από τη γλώσσα, είτε ως ποικιλότητα
γεύσεων είτε ως λεκτικός πλούτος. Πέραν αυτών, στο φούρνο έψηναν
ανέκαθεν τα φαγητά και παλαιόθεν φρυγάνιζαν καρπούς. Πρωταρχικό στοιχείο
του φούρνου η καπνοδόχος, που, στη Σίφνο, αποκαλούν φλάρο, από τον
λατινογενή φράρο, ήτοι καλόγερο. Γνωστή και στην χωρίς πανέμορφους
πήλινους φλάρους Αθήνα η λαϊκή ρήση, "τον κακό σου τον φλάρο". Πέραν των
καπνοδόχων, ιδιαίτερη τέχνη απαιτούσε και η κατασκευή του θολωτού, μέχρι
την τοποθέτηση της σφήνας, που, τρόπον τινά, "κλείδωνε" το κτίσμα.
Ύστερα, έρχεται το πλήθος των εργαλείων. Και πάλι, τα περισσότερα
άγνωστα στον κάτοικο του άστεως. Λησμονημένα μαζί με τις ονομασίες τους,
που παρουσιάζουν μια πλούσια ετερομορφία από νησί σε νησί, τροφοδοτώντας
σειρά πινάκων το βιβλίο. Κι αρχίζουν τα επιμέρους κεφάλαια, με τις
Κυκλάδες να προηγούνται, ενώ την ακολουθία των νησιών την καθορίζουν οι
θαλάσσιοι δρόμοι. Πρώτη η ξέμακρη Ανάφη, όπου τα φουρνιά μαζί με τα
ξωκλήσια συνιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού. Ο συγγραφέας
θυμάται ένα ανέκδοτο από τη γενέτειρα του, που λεγόταν για τους
Αναφιώτες: «Στο λιμάνι της Ερμούπολης, υπήρχε μια μεγάλη άγκυρα και οι
Συριανοί έβαζαν στοιχήματα με ξένους για το αν θα μπορούσαν να τη
σηκώσουν. Ένας Αναφιώτης, που τον έλεγαν Χάρο, στοιχημάτισε και με
μεγάλη ευκολία σήκωσε την άγκυρα. Όταν τον ρώτησαν από πού είναι,
απάντησε κυριολεκτώντας: Είμαι από ένα νησί που είναι τριακόσιοι οι
κάτοικοι και εξακόσιοι οι φούρνοι.» Ακολουθεί η Θηρασιά, σε χωριστό
κεφάλαιο από τη Θήρα. Τόσο κοντά, κι όμως σημαντικές οι διαφορές, που
αναδεικνύονται μέσα από τη διήγηση, καθώς ο συγγραφέας επεκτείνεται στη
συνολικότερη ιστορία ενός τόπου. Σήμα κατατεθέν για τη Μύκονο οι
ανεμόμυλοι, αποκαλύπτουν τους μεγάλους φούρνους που υπήρχαν κάποτε, μια
και τα δίπυρα, κοινώς παξιμάδια, έγραψαν ιστορία, εφοδιάζοντας εμπορικά
και πολεμικά πλοία, σε ειρηνικές και εμπόλεμες εποχές. Αντί για τα
δίπυρα, στη Σαντορίνη, είχαν τη σχίζα, σκληρή και στυφή, ενώ, εκεί, οι
ανεμόμυλοι αποτελούσαν συγκροτήματα μαζί με τους φούρνους. Μια βασική
αρετή του βιβλίου είναι πως διαβάζεται ποικιλότροπα, ως αφήγηση, ως
τουριστικός οδηγός, αλλά και σαν εμπεριστατωμένη μελέτη. Όπως, μάλιστα,
τελευταία ανθούν οι οδηγοί μαγειρικής και τα εγχειρίδια για τις τοπικές
κουζίνες, ο Μακρυωνίτης κλέβει την παράσταση και σε αυτό το είδος, καθώς
δεν περιορίζεται σε συνταγές γύρω από το ψωμί αλλά απλώνεται και σε
διάφορες λιχουδιές που έβγαιναν κάποτε από την κοιλιά του φούρνου. Όταν
ο συγγραφέας επισκέπτεται ένα νησί, δεν αρκείται στους κεντρικούς
φούρνους, που σώζονται στο λιμάνι ή τους μεγάλους οικισμούς, αλλά
εξερευνά μοναστήρια και απομακρυσμένες περιοχές. Έτσι, στη Σίφνο,
ανακαλύπτει ένα χαρακτηριστικό φουρνόσπιτο στο εσωτερικό του νησιού,
ανάμεσα σε δύο εκκλησίδρια, τον Άγιο Γαλάτη και τον Άγιο Λάζαρο.
Τοσοδούλικο, με πλάτος λιγότερο από ένα μέτρο, στεγάζει αντικριστά το
φούρνο και το τζάκι για το μαγείρεμα. Πάντα στη Σίφνο, φωτογραφίζει και
τον τελευταίο αγγειοπλάστη, που κρατά τους παραδοσιακούς τρόπους, τον
Κώστα Δεπάστα στη Χερσόνησο, το βορειότερο μέρος του νησιού, που μόλις
προ τριετίας απέκτησε ασφαλτοστρωμένη πρόσβαση.

Mακρινό παρελθόν
   Με το εκτενές κεφάλαιο για τη Σύρο, όπου οι φούρνοι αποτελούν μακρινό
παρελθόν, συμπληρώνονται οι Κυκλάδες, για να αρχίσουν οι διηγήσεις από
τα Δωδεκάνησα. Την Κάλυμνο, που, παλαιότερα, το είχαν για καλό, το μωρό
να κοιμηθεί στη σκάφη του ζυμώματος, με κεράσματα ολόγυρα του, ώστε να
ευφρανθούν οι τρεις μοίρες και να το καλοτυχίσουν. Την Κάρπαθο, με τις
Ολυμπίτισσες, "που σπέρνουν και θερίζουν, τρώνε το κρίθινο ψωμί και
ροδοκοκκινίζουν". Την Αστυπάλαια, με τα βήσσαλα να κοσμούν τα δάπεδα των
φούρνων και των αυλών. Το Καστελόριζο, που κάποτε είχε 12.000 κατοίκους
και 4.000 φούρνους, και σήμερα μετριούνται 250 και μερικοί ερειπωμένοι
φούρνοι. Ακόμη, όλο και βρίσκεις απομεινάρια φούρνων στη Λέρο, την
Πάτμο, την Κω ή και τη Ρόδο, πάντως τα ίχνη είναι περισσότερα όσο
μικρότερο το νησί.
   Αν και ορισμένες φορές, μεταγενέστερες τροποποιήσεις κάνουν τους
φούρνους αγνώριστους, όπως συνέβη στο Μεγάλο Χωριό και τα Λειβάδια της
Τήλου. Ωστόσο, αρκετοί φούρνοι διασώζονται ανέπαφοι στο προ πολλού
εγκαταλελειμμένο Μικρό Χωριό του νησιού, να ονειρεύονται χοντρο με
τσικνιστό. Αντίθετα, στην αγριωπή Κάσο, οι φούρνοι επέζησαν, φτιαγμένοι
με σπασμένα κεραμίδια, λάσπη και κοκκινόχωμα. Ενώ, στην ακριτική αλλά
τουριστικοποιημένη Σύμη, απέμειναν για παρηγοριά σχετικές παροιμίες και
οι αναμνήσεις των πρεσβύτερων.
   Ένα πολύτιμο βιβλίο αναφοράς και τέρψης, που δεν προβλήθηκε, όσο του
άξιζε από τον αθηναϊκό Τύπο. Εκτός από τους μελετητές που θα
παραδειγματιστούν από τη δουλειά ενός ερασιτέχνη, θα το συστήναμε σε
όλους αυτούς τους Αθηναίους και λοιπούς Ελλαδίτες, που παραδέρνουν στις
αιγαιοπελαγίτικες παραλίες, προσπαθώντας να διασκεδάσουν την πλήξη τους.
Τελικά, τα νησιά μας κρύβουν έναν μαγικό κόσμο και το φουρνί συνιστά ένα
από τα ιδιαίτερα στοιχεία του.

Tο παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε και στην εφημ. EΠOXH.



Σάββατο, 28 Ιανουαρίου 2012

TOΠΩNYMIKO ΣYPOY Tοπωνύμια που άλλαξαν γένος ή αριθμό



Tου EYAΓΓEΛOY N. POYΣΣOY


    Oι λόγοι της αλλαγής γένους ή αριθμού των ονομάτων είναι κυρίως ψυχολογικοί. Ένα τοπωνύμιο μεταπλάθεται κατά το νοούμενο στην κάθε περίπτωση (η Mάνα, η νερομάνα - το Mάνα, το χωριό) ή για εξομοίωση με ισχυρότερα ονόματα της περιοχής (η Σανιτά - ο Σανιτάς, όπως ο Tαρσανάς) ή από την επιρροή συγγενικού και πιο γνωστού ονόματος (τα Bορεινά - ο Bορνάς, όπως το τοπωνύμιο ο Bοριάς).
   Στο φαινόμενο της μεταβολής μπορεί κανείς να διακρίνει τους εξής τρεις κανόνες:
   1. Tο μεταπλασμένο τοπωνύμιο διατηρεί τη φθογγική και τη γραφική του
παράσταση απαράλλαχτη (η Mάνα, η νερομάνα, - το Mάνα, το χωριό).
   2. Aμετάπλαστα και μεταπλασμένα θεωρούνται σαν να πρόκειται για διγενή και δικατάληκτα (η Λαλακιά σαν το θηλυκό του Λαλακιά και ο Bήσσας σαν το αρσενικό της Bήσσας).
   3. Διαμόρφωση ονομαστικής ενικού του ουδετέρου από αιτιατική ενικού του αρσενικού (ο Λωτός - το(ν) Λωτό - το Λωτό).

Aρσενικά που έγιναν θηλυκά
   O Λαλακιάς έγινε η Λαλακιά. O γνωστός συριανός ποταμός, που με το
βόρειο τμήμα του χωρίζει την Άνω Σύρο από την Eρμούπολη, αναφέρεται,
τόσο από τις παλαιότερες γραπτές πηγές (1710) όσο και από τους
παλαιότερους κατοίκους, ως ο Λαλακιάς, όχι η Λαλακιά. Συνώνυμα συριανά
ποτάμια είναι ο Kοχλακάς ή Xοχλακάς στη Φώκια της Bάρης, ο Kοχλακιάς ή
Xοχλακιάς στην εκβολή του Λαλακιά, ο Kροκιδάς στη Xαλανδριανή και ο
Xαλ(ι)κολόγος σε θέση ανεξακρίβωτη. Όλα αυτά τα ονόματα δηλώνουν το ίδιο
πράγμα: τον ποταμό που έχει στην κοίτη του βότσαλα. Λαλάκια ή λαλάρια,
κοχλιά ή χοχλιά, κοχλίδια ή κροκάλες είναι τα βότσαλα. Tα ονόματα των
ποταμών είναι πάντοτε αρσενικά, όπως τα ονόματα των πηγών και των λιμνών
είναι πάντοτε θηλυκά. Kαι στους μύθους οι ποταμοί νοούνται σαν θεότητες
αρσενικού γένους, ενώ οι πηγές και οι λίμνες νοούνται σας θεότητες
θηλυκού γένους. Yπάρχει μια εξαίρεση: Eλάχιστα ποτάμια, η Δίρκη στη
Θήβα, η Έρκυνα στη Λιβαδειά και η Nέδα στην Ήλιδα, οφείλουν το ονόμά
τους στις πηγές τους. Για τη Σύρα τέτοια περίπτωση δεν υφίσταται. O
Λαλακιάς μεταπλάστηκε στο θηλυκό η Λαλακιά σύμφωνα με το νόμο της
αναλογίας, με πρότυπα ορισμένα σχετικά ονόματα, όπως είναι τα συριανά
τοπωνύμια η Aιμασιά, η Aμμουδιά, η Λαγκαδιά, η Ποταμιά και η Pεματιά ή
Pεμασιά.
   Oι Λάκκοι έγιναν οι Λάκκες. O πληθυντικός προϋποθέτει τον ενικό ο
λάκκος και από αυτόν η λάκκα. O Λάκκος ως τοπωνύμιο είναι μαρτυρημένος
από παλαιό κτηματολόγιο του Δήμου Άνω Σύρου. Γιʼ αυτόν πρβλ. και τα
τοπωνύμια Mέγας Λάκκος στα Γράμματα, Kαρβουνόλακκος ανάμεσα στον Bήσσα
και στον Φοίνικα, Kοπρόλακκος στην Άνω Σύρο (;) και Mπαρμπαρόλακκος στα
Xρούσα. Όμως τοπωνύμιο η Λάκκα δεν συνάντησα ως τώρα στη Σύρα, αν και
είναι γνωστό από πολλές περιοχές της Eλλάδας. Στον πληθυντικό τοπωνύμιο
οι Λάκκοι υπάρχει στα βόρεια του Γαλησσά και οι Λάκκες στη
Nτελλαγκράτσια (;), καθώς και οι Άσπρες Λάκκες στο Παπούρι. Έχουμε
λοιπόν ως τοπωνύμια στη Σύρα και το αρχικό Λάκκοι και το μεταπλασμένο
Λάκκες. Oι Λάκκες θα πρέπει να επιβλήθηκαν ψυχολογικά από ονόματα όπως
οι Πλάκες, που έχουν δώσει και τοπωνύμια στη Σύρα. Bέβαια προηγήθηκε ο
ενικός λάκκα κατά την πλάκα.

Aρσενικά που έγιναν ουδέτερα
   O Aμυγδαλός και ο Λυγερός έγιναν το Aμυγδαλό και το Λυγερό.
Συνηθέστατο γραμματικό φαινόμενο είναι ο σχηματισμός ονομαστικής ενικού
του ουδετέρου από αιτιατική ενικού του αρσενικού. Έτσι έχουμε: ο
Aμυγδαλός - τον Aμυγδαλό - το Aμυγδαλό και ο Λυγερός - το(ν) Λυγερό - το
Λυγερό. Aπό που όμως προέκυψαν ο Aμυγδαλός και ο Λυγερός; Aπό
αμυγδαλόεις και Λυγερόεις ή από αμυγδαλών και λυγερών; Kατά την πρώτη
εκδοχή θα περιμέναμε τύπους όμοιους με το τοπωνύμιο ο Φυσώντας. Kατά τη
δεύτερη θα περιμέναμε Aμυγδαλώνας και Λυγερώνας, όπως ο Λυ(γ)ώνας της
Bάρης, ο οποίος βέβαια σημαίνει ό,τι και το Λυγερό, δηλ. τόπο με
λυγαριές. Tο τοπωνύμιο Δανακός δεν μας βοηθάει, αφού και αυτό μπορεί να
προέρχεται από το δονακόεις ή το δονακών, που έτσι κι αλλιώς σημαίνει
τον καλαμιώνα. Eξάλλου ο Δανακός δεν έχει μεταπλαστεί σε ουδέτερο (παρά
το γειτονικό του Δανί). H μετάπλαση του αρσενικού σε ουδέτερο γίνεται
κατά το νοούμενο. Στο αρσενικό εννοείται ο τόπος, στο ουδέτερο το μέρος.

   O Λωτός έγινε το Λωτό. Kαι εδώ έχουμε το φαινόμενο σχηματισμού
ονομαστικής ενικού του ουδετέρου από αιτιατική ενικού του αρσενικού: ο
Λωτός - το(ν) Λωτό - το Λωτό. Για τη μετάπλαση μπορεί να έπαιξαν ρόλο
τοπωνύμια όπως το Nιτό, ο Ψαχνό και το Aβγό.
   O Aνήφορος και ο Kατήφορος έγιναν το Aνήφορο ή τα Aνήφορα και τα
Kατήφορα. Kαι σ' αυτή την περίπτωση έχουμε σχηματισμό ονομαστικής ενικού
του ουδετέρου από αιτιατική ενικού του αρσενικού: ο Aνήφορος - τον
Aνήφορο - το Aνήφορο, με πληθυντικό τα Aνήφορα, και ο Kατήφορος - τον
Kατήφορο - το Kατήφορο, με πληθυντικό τα Kατήφορα. H μετάπλαση έγινε
κατά το νοούμενο: ο Aνήφορος και ο Kατήφορος εννοείται τόπος, το Aνήφορο
και το Kατήφορο εννοείται μέρος και στον πληθυντικό τα ανηφορικά ή
κατηφορικά μέρη. Tον αμετάπλαστο τύπο ο Aνήφορος ως τοπωνύμιο δεν τον
συνάντησα ως τώρα στη Σύρα, τον μεταπλασμένο τον ξέρουμε ως τον Aνήφορο
ή τα Aνήφορα της Γριάς, για το οποίο πρβλ. τον δημοτικό στίχο Στου
Σαμπαστιά τ' ανήφορο. Aντίθετα ο αμετάπλαστος Kατήφορος διασώζεται ως
Kακός Kατήφορος στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού. Tο μεταπλασμένο τα
Kατήφορα, μαρτυρημένο ήδη από το 1705, είναι γνωστό ως συνοικία στο
νοτιοδυτικό τμήμα της Άνω Σύρου, όπου και η Πόρτα του Γιαλού.
   Oι Bροντάδες - τω(ν) Bροντάδω(ν) έγιναν το Bροντάδο. H ονοματοθεσία
οφείλεται στους οικιστές της Eρμούπολης, που μεταφύτεψαν το τοπωνύμιο
από το(ν) Bροντάδο της Xίου. O αμετάπλαστος πληθυντικός τύπος οι
Bροντάδες, των Bροντάδων (πρβλ. τα συριανά τοπωνύμια των Aγγέληδων, των
Aδάμηδων, των Aξαντάδων) από ενικό ο Bροντάς, ως συριανό τοπωνύμιο μου
είναι γνωστός μόνο από αναγραφή του στην εφημερίδα Aίολος 06.05.1850 -
Tέος Pόμβος, Ίχνη: Aθήνα, Yπουργείο Aιγαίου 2002, σ. 67: Aυξάνει καθʼ
εκάστην ο πληθυσμός της Eρμουπόλεως, και τούτο δύναταί τις να εννοήση
κατά πρώτην όψιν εκ των γενομένων οικοδομών, αίτινες εκάλυψαν σχεδόν τον
επί της πόλεως λόφον Bροντάδες λεγόμενον.
   Oι Γύροι έγιναν το Γύρι. Oι Γύροι, για τους οποίους πρβλ. τα
απανωμερίτικα τοπωνύμια Bόλτες, Στεφάνες, Kουλούρα και Tροχός,
μεταπλάστηκαν κατά το νοούμενο το μέρος Γύρι και κατά τον τύπο των
τοπωνυμίων το Δήλι και το Kίνι. Aυτά βεβαίως ισχύουν, μόνο αν το Γύρι
δεν έχει προκύψει από το ουδέτερο του επιθέτου γύριος, δηλ. στρογγυλός,
για το οποίο πρβλ. τις νησίδες Στρογγυλό στο Γαϊδουρονήσι, στο Kώμητο
και ανάμεσα στη Σύρα και στη Σέριφο. Σʼ αυτή την περίπτωση δεν πρόκειται
για το φαινόμενο της αλλαγής γένους. Ωστόσο υπέρ της προέλευσης του
τύπου το Γύρι από το αμετάπλαστο οι Γύροι συνηγορούν τα τοπωνύμια ο
Γύρος και η Γύρλα στην Tήνο, ο Γύρουλας στη Nάξο, η Γυριστή στην Kέα, ο
Aπόρυρος στην Kύθνο και το Aπογύρισμα στη Σίκινο.

Θηλυκά που έγιναν αρσενικά
   H Bήσσα έγινε ο Bήσσας. H αρχαία Bήσσα, η κοιλάδα, έγινε ο Bήσσας,
ίσως με την επίδραση τοπωνυμίων της ευρύτερης περιοχής, όπως ο Kάμπος, ο
Πάγος και ο Tούρλος, ακόμα και ο Aγρός ή ο Kοϊμμός, που επίσης σημαίνει
κοιλάδα.
   H Γαλησσός έγινε ο Γαλησσάς. H αρχαία πόλη Γαλησσός, που η ύπαρξή της
τεκμηριώνεται από το επιγραφικά μαρτυρημένο εθνικό Γαλήσσιος (Corpus
Inscriptionum Graecarum, αριθ. 158b), έγινε ο Γαλησσάς, εφόσον η αρχαία
κατάληξη σε -ός προδιέθετε στη νεότερη γλώσσα για μετάπλαση στο
συνηθέστερο αρσενικό, με επακόλουθο τη χαρακτηριστική τροπή σε -ας, όπως
φαίνεται και στο τοπωνύμιο Kαλόγερος - Kαλόγερας. Πρβλ. και τα ονόματα
Θόδωρος - Θόδωρας και Πολύδωρος - Πολύδωρας.
   H Σύριγγα έγινε ο Σύριγγας. H Σύριγγα, που αν δεν πρόκειται για
σήραγγα, ρωγμή στο έδαφος, όπως φαίνεται και από τα τοπωνύμια Pώπακας,
Pαχαμός, Xαρασσώνας, Σκισμένη Πέτρα, Σκιστή Πέτρα, Σκισμένος Eγκρεμός
και Σκιστό, δηλώνει οπωσδήποτε τον θάμνο πασχαλιά, έγινε ο Σύριγγας,
ίσως κατά τα τοπωνύμια Bώλακας, Mύτακας και Pώπακας.
   H Σανιτά έγινε ο Σανιτάς. H Σανιτά, από το άλλοτε Yγειονομείο στην
περιοχή της Πλατείας Kανάρη, έγινε ο Σανιτάς, προφανώς κατά τα τοπωνύμια
ο Γαλησσάς, ο Σαμπαστιάς και κυρίως ο Tαρσανάς.

Θηλυκά που έγιναν ουδέτερα
   H Mάν(ν)α έγινε το Mάν(ν)α. Aν δεν δηλώνει το εξαιρετικά εύφορο
χωράφι, όπως στην Kω (A. Kαραναστάσης, Λαογραφία 14, 1952, 207), ή το
ιταλικό επώνυμο Manna (σε προικοσύμφωνο του 1548 - Aνδρέας Δρακάκης, H
Σύρος επί Tουρκοκρατίας, 1: Σύρος, Tυπογραφείου Θάρρους 1948, 123)
διαβάζουμε: στον Mάνναν, η Mάν(ν)α, η νερομά(ν)α, για την οποία πρβλ. τα
τοπωνύμια η Aνεβρούχα, η Πηγή, η Φλέβα και η Φοντάνα, μεταπλάστηκε στο
ουδέτερο το Mάν(ν)α κατά το καφαλάρι και το κεφαλόβρυσο, με εννοούμενο
το χωριό Mάν(ν)α, όπως το χωριό Kίνι ή το μέρος το Aβγό, το Tυρί και το
Ψωμί, και βέβαια με επίδραση από το βιβλικό μάννα εξ ουρανού. Για τη
μετάπλαση κατά το νοούμενο πρβλ. τα πλοία το Mοσχάνθη, το Δέσποινα, το
Σύρος.
   H Γυάρος έγινε τα Γιούρα. H μετάπλαση του θηλυκού η Γύαρος ή η Γυάρος
στο ουδέτερο, και μάλιστα στον πληθυντικό, τα Γιούρα είχε συντελεστεί
ήδη στην αρχαιότητα, αφού κατά την εποχή της Pωμαιοκρατίας η φράση ες
Γύαρα σήμαινε στην εξορία (E.N. Pούσσος, Συριανά Γράμματα 8/32, 1995,
201). Ποιο είναι το εννοούμενο ουσιαστικό, που επέβαλε τον πληθυντικό
για ένα τόσο μικρό νησάκι, δεν μπορούμε να υποθέσουμε. Ίσως ο ενικός το
Γιούρο προσέκρουε σε κάποιο γλωσσικό αίσθημα. O ενδιάμεσος τύπος Γυάρος
οφείλεται σε προέκταση του τονισμού της γενικής και της δοτικής: της
Γυάρου, τη Γυάρω, η Γυάρος. Aν υπήρξε και τύπος η Γιούρα, η κατάληξή της
σε -α θα διευκόλυνε τον πληθυντικό του ουδετέρου τα Γιούρα.

Oυδέτερα που έγιναν αρσενικά
   Tα Bορεινά έγιναν ο Bορνάς. Tα Bορ(ει)νά, τοπωνύμιο γνωστό και από τα
νησιά Ίος, Mύκονος, Σαντορίνη, Σέριφος, Σίφνος, Tήνος και Φολέγανδρος,
έγιναν ο Bορνάς κατά το τοπωνύμιο Bοριάς. Tα τοπωνύμια Bράχος και
Mπούργος, σε περίπου ταυτόσημο χώρο, ακόμα και ο ίδιος ο λόφος της Άνω
Σύρου, υπέβαλαν την ιδέα της μετάπλασης σε αρσενικό.
   Tα Bούλια έγιναν ο Bούλιας. Tα βούλια, τα βουλήματα ή βουλίσματα, τα
βουλημένα ή βουλισμένα, τα γκρεμίσματα, τα γκρεμισμένα, τα χαλάσματα
είναι τα ερείπια. Aυτά έγιναν ο Bούλιας κατά τα τοπωνύμια ο Bήσσας, ο
Kάμπος, ο Mπάος, ο Πιάλος, ο Πύργος.

Aπό τον ενικό στον πληθυντικό και αντίστροφα
   H αλλαγή αριθμού έχει τα ίδια πάνω-κάτω αίτια με την αλλαγή γένους.
Aπό τον ενικό στον πληθυντικό σημειώθηκαν ήδη ο Aνήφορος και ο Kατήφορος
- τα Aνήφορα και τα Kατήφορα, επίσης η Γυάρος - τα Γιούρα. Aπό τον
πληθυντικό στον ενικό οι Γύροι και οι Kοράκοι - το Γύρι και το Kοράκι,
επίσης τα Bορεινά και τα Bούλια - ο Bορνάς και ο Bούλιας.




To Κοκκινόσπιτο του Καραγάτση στο Επισκοπειό

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΣΥΡΟΥ ΣΤΗ "ΜΕΓΑΛΗ ΧΙΜΑΙΡΑ "ΤΟΥ Μ.ΚΑΡΑΓΑΤΣΗ.ΤΑ ΘΡΥΛΟΥΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟΣΠΙΤΟ.
Ε.Ε.ΤΕΛΩΝΗΣ
ΔΗΚΕΔΑΣ 2010
ΣΕΛ.143

Με φόντο τις ομορφιές της Σύρου,συνετέθηκαν σημαντικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.Η παρούσα μελέτη αποπειράται να ανιχνεύσει στοιχεία της καθημερινής ζωής της μεταπολεμικής Σύρου μέσα από το προαναφερθέν μυθιστόρημα.
Στη «Μεγάλη Χίμαιρα» (εκδόσεις «Εστία»), έργο του 1953, ο Μ. Καραγάτσης (1908-1960) καταπιάνεται με τη Μαρίνα, μια νεαρή Γαλλίδα, που ερωτεύεται, παντρεύεται και ακολουθεί τον άντρα της στη Σύρα, στο πατρικό του σπίτι στο Επισκοπείο. Εκεί ζει κάτω από τον βαρύ, αποδοκιμαστικό ίσκιο της πεθεράς της. Καθώς η Μαρίνα συνδέει την τύχη της με τα βαπόρια του άντρα της, κάθε ψυχική αναταραχή της έχει περίεργες συνέπειες πάνω στη ζωή τους. Οταν έρχεται η οικονομική καταστροφή, που είναι συνδεδεμένη με την ψυχική φθορά της ηρωίδας, τότε όλα μπαίνουν στον φαύλο κύκλο του έρωτα και του θανάτου.
Το σπίτι των Ρεΐζηδων στο Επισκοπείο, στο συριανό «Κολωνάκι», προκύπτει από την περιγραφή ότι ήταν ένα διώροφο αρχοντικό, που προέδιδε την οικονομική επιφάνεια της εφοπλιστικής οικογένειας (βλ. Μεγάλη Χίμαιρα, σ. 61,62). Το απόσπασμα αυτό ενέπνευσε τον Μάνο Ελευθερίου, ο οποίος συμπεριέλαβε στην πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Συνοικισμός» (1962) ένα σχετικό ποίημα.
Το κόκκινο σπίτι, το στοιχειωμένο, καταραμένο, αιματοβαμμένο και αμαρτωλό σπίτι της διήγησης σώζεται ώς τις μέρες μας, ερειπωμένο μεν, διατηρώντας όλο του το μεγαλείο δε.
Το Κοκκινόσπιτο είναι ένα ωραίο αρχοντικό, φορτωμένο με τοπικούς θρύλους. Πέρα από τους μύθους όμως, που το περιτριγυρίζουν, το Κοκκινόσπιτο είναι γνωστό και για τις υπέροχες οροφογραφίες και τοιχογραφίες που, όπως επισημαίνουν οι περιβαλλοντικές ομάδες, «φθείρονται πάνω στους ετοιμόρροπους σοβάδες και βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης».
Μάλιστα, η κατάσταση φαίνεται πως επιδεινώνεται, καθώς το σπίτι βρίσκεται στη διαδικασία πώλησης εδώ και χρόνια, χωρίς όμως να γίνονται κινήσεις από αγοραστές, με αποτέλεσμα να αφήνεται έρμαιο της τύχης του.
 Επιμέλεια :Α.Χ

Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2012

ΠΑΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΡΟΥ-ΤΗΝΟΥ-ΜΥΚΟΝΟΥ Όλοι στις Γενικές Συνελεύσεις και στον Αγώνα!

ΠΡΟΤΑΣΗ  TOY ΠΑΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ Π.Ε ΣΥΡΟΥ-ΤΗΝΟΥ-ΜΥΚΟΝΟΥ
ΠΡΟΣ  ΤΙΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ ΤOY ΣΥΛΛΟΓOY

Η καπιταλιστική βαρβαρότητα και τα αντιλαϊκά μέτρα δεν έχουν τέλος. Πρέπει να σημάνει συναγερμός! Έχουμε πια αρκετή πείρα. Αφού τσάκισαν τους μισθούς και τις συντάξεις τώρα ετοιμάζουν χιλιάδες απολύσεις, μέσω αξιολόγησης, νέων συγχωνεύσεων και κατάργησης οργανικών θέσεων. Προχωρούν στην κατάργηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας που κατακτήθηκαν με αίμα. Οι άνεργοι ξεπέρασαν το 1 εκ.
         Εδώ και τώρα να σταματήσουμε τις θυσίες του λαού για να σωθεί η πλουτοκρατία και η ΕΕ. Όλοι στον οργανωμένο αγώνα: για να προστατεύσουμε τη ζωή μας και τη ζωή των παιδιών μας, για να εμποδίσουμε τα βάρβαρα μέτρα, για να μην πληρώσουμε την κρίση της πλουτοκρατίας! Καμιά θυσία για την σωτηρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δανειστών, του καπιταλιστικού συστήματος!
Η καπιταλιστική κρίση βαθαίνει. Κυβέρνηση του μαύρου μετώπου-Ε.Ε.-ΔΝΤ-Πλουτοκρατία κλιμακώνουν την επίθεση. Φορτώνουν την χασούρα από την καπιταλιστική κρίση στο λαό και την ίδια ώρα, προετοιμάζονται για ένα νέο γύρο κερδοφορίας, μετά την κρίση.
Αφού τσάκισαν τους μισθούς και τις συντάξεις με το νέο μισθολόγιο, αφού με την εργασιακή εφεδρεία δεν κατάφεραν να απολύσουν όσους υπολόγιζαν, προωθούν τώρα, μέσω της «αξιολόγησης», 150 χιλιάδες απολύσεις στο Δημόσιο μέχρι το 2014. Αξιολόγηση που θα περιλαμβάνει γραπτές εξετάσεις και προφορική συνέντευξη, ενώ συνδέεται με τη βαθμολογική-μισθολογική εξέλιξη του εκπαιδευτικού.
Η Υπουργός Παιδείας δήλωσε: «φέτος θα εφαρμοστεί υποχρεωτικά, γιατί όσοι καθηγητές και δάσκαλοι δεν συμμετέχουν δεν θα μπορούν να έχουν καμιά εξέλιξη». Σχεδιάζουν την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού με κριτήριο τις επιδόσεις των μαθητών! Αλίμονο, αν σου έλαχε να είσαι εκπαιδευτικός σε καμιά φτωχογειτονιά, εκεί που οι ταξικές ανισότητες σπάνε κόκαλα, αντί στην Εκάλη.
Στο τέλος της σχολικής χρονιάς, θα αξιολογούνται οι επιδόσεις των μαθητών και ανάλογα με το επίπεδο των επιδόσεων θα κατηγοριοποιούνται οι σχολικές μονάδες σε σχολεία Α,Β,Γ,Δ κατηγορίας. Στη βάση αυτή θα γίνεται και η χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων (με τέτοιου είδους μέτρα αξιολόγηση στην Αγγλία και στις ΗΠΑ, έχει κλείσει μεγάλος όγκος σχολείων σε φτωχές λαϊκές περιοχές). Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού πάει χέρι-χέρι με την αξιολόγηση της σχολικής μονάδας, με την προώθηση του νέου σχολείου της αγοράς και των χορηγών, τελικά με την κατηγοριοποίηση των σχολείων, ανάλογα με την ταξική σύνθεση των μαθητών τους! Το παζλ στην εκπαίδευση θα συμπληρωθεί με το επερχόμενο νομοσχέδιο για το «νέο σχολείο» της αγοράς και των χορηγών και το νέο τεχνολογικό λύκειο.
ΠΑΣΟΚ και ΝΔ τάσσονται εδώ και χρόνια αναφανδόν υπέρ της αξιολόγησης τόσο στην εκπαίδευση, όσο και σε όλο το Δημόσιο, τάσσονται υπέρ της σύνδεσης του μισθού με την αποδοτικότητα, προωθούν από κοινού το «νέο σχολείο» της αγοράς και των χορηγών, συμφωνούν με τον στόχο της μείωσης των Δημοσίων Υπαλλήλων. Αλλά και ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, μόλις το 2008, διατύπωνε το «αίτημα»: «Αποτίμηση των εκπαιδευτικών επιτευγμάτων των σχολείων μέσα από συλλογικές διαδικασίες αυτοαξιολόγησης, με στόχο τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου. Βασική προϋπόθεση, η συστηματική και πλήρης επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών» (Τμήμα Παιδείας ΣΥΝ, Συμβολή στο Πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, 2008). Δίνουν αέρα στην κυβερνητική πολιτική, σπέρνουν αυταπάτες για μια «άλλη», δήθεν «καλή αξιολόγηση» μέσα στα πλαίσια του συστήματος.
Γι’ αυτό ακριβώς την ώρα που έρχονται απολύσεις οι πλειοψηφίες ΟΛΜΕ-ΔΟΕ διατυπώνουν την επικίνδυνη θέση ότι η κυβέρνηση είναι μεταβατική, ειδικού σκοπού, ότι η Διαμαντοπούλου μπορεί να φύγει κλπ…
Δίνουν χρόνο στην κυβέρνηση, αποπροσανατολίζουν. Απέρριψαν την πρόταση του ΠΑΜΕ για άμεση απεργιακή απάντηση στα σχέδια των απολύσεων.
Η κατάσταση στην Υγεία και την Πρόνοια είναι εκρηκτική. Κυριολεκτικά, αν  δεν έχεις λεφτά θα πεθαίνεις στην ψάθα! Αυτό είναι το νέο σύστημα Υγείας με τον ΕΟΠΥΥ. Ένα ελάχιστο επίπεδο παροχών και μετά … το χέρι στην τσέπη.
                    
         Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για το πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων. Προβλέπει αυστηρότερες ποινές, αξιολόγηση της συμπεριφοράς του υπαλλήλου εντός και εκτός υπηρεσίας. Απαιτεί από το δημόσιο υπάλληλο πιστή τήρηση του Συντάγματος και των νόμων. Όποιος αντιστέκεται σε αυτούς, είναι ένοχος. Θέλουν να τρομοκρατήσουν, να δέσουν χειροπόδαρα τους εργαζόμενους, για να αποδεχτούν την επιστροφή τους στο νέο εργασιακό μεσαίωνα.
         Η ίδια η κατάσταση επιβάλλει οι εργαζόμενοι να οργανωθούμε και να παλέψουμε. Να χτίσουμε κίνημα που θα βάζει εμπόδια στα βάρβαρα μέτρα, θα παλεύει για την ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών μας, θα ανοίγει το δρόμο για τη φιλολαϊκή προοπτική , για αποδέσμευση από την Ε.Ε, μονομερή διαγραφή του χρέους, με το λαό στο τιμόνι της εξουσίας. Μόνο με αυτή τη γραμμή πάλης μπορούμε να συγκρουστούμε αποφασιστικά, να τους δυσκολέψουμε. Αυτό αποδεικνύει καθημερινά ο αγώνας στη Χαλυβουργία!
         Δεν πάει άλλο με τις συνδικαλιστικές ηγεσίες ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ. Η ΓΣΕΕ για μια ακόμα φορά βάζει πλάτη στη σφαγή των εργαζομένων, μέσα από τον κοινωνικό διάλογο. Πιάστηκαν στα πράσα ότι παζαρεύουν την κατάργηση όλων των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων. Πλειοψηφίες ΑΔΕΔΥ-ΟΛΜΕ-ΔΟΕ στηρίζουν την Ε.Ε., ανησυχούν για την πολιτική και οικονομική σταθερότητα της ΟΝΕ και του ευρώ! Τώρα που η καπιταλιστική κρίση βαθαίνει και σε χώρες με μικρότερο χρέος από το ελληνικό, οι ηγεσίες αυτές εξακολουθούν να μιλούν για «κρίση χρέους». Σπέρνουν αυταπάτες για φιλολαϊκή διέξοδο στα πλαίσια του συστήματος. Αυτή την «ενότητα» υπηρετούν, μόνο που η ενότητα αυτή είναι κόλαση για τους εργαζόμενους!
Μέχρι εδώ!
Όλοι στις Γενικές Συνελεύσεις και στον Αγώνα! Πρέπει να σταματήσει το φαινόμενο των Γενικών Συνελεύσεων με 20 και 30 άτομα! Η Γενική Συνέλευση είναι όργανο πάλης των εργαζομένων. Αυτό φοβάται το σύστημα και όχι τις «πλατείες».
1.    Όχι στις απολύσεις και την «αξιολόγηση»! Οργανωμένη, συλλογική αλληλεγγύη σε κάθε απολυμένο, σε κάθε άνεργο συνάδελφο. Όλοι για έναν και ένας για όλους! 2000 ευρώ μεικτά μισθός στο νεοδιόριστο. Να αποδοθούν όλα τα δεδουλευμένα τώρα!
2.    Αποκλειστικά δημόσια, δωρεάν Υγεία, υψηλού επιπέδου. Ούτε ένας ανασφάλιστος, ούτε ένας χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Δωρεάν φάρμακα, ιατρικές εξετάσεις για όλους.
3.    Δεν δεχόμαστε καμιά στάση πληρωμών από την εργοδοσία και το κράτος. Δωρεάν βιβλία εδώ και τώρα για όλα τα παιδιά. Δωρεάν πετρέλαιο και ρεύμα στα σχολεία. Ούτε 1 ευρώ από την τσέπη των γονιών. Έκτακτη οικονομική ενίσχυση των σχολικών επιτροπών. Παροχή γεύματος σε όλα τα παιδιά. Να καταβληθούν τώρα το εφάπαξ και οι συντάξεις σε όλους τους δικαιούχους. Κάτω τα χέρια από τις επικουρικές.
4.    Οργανωμένη-συλλογική άρνηση πληρωμής των χαρατσιών. Κανένας χωρίς ρεύμα.
5.    Πλήρης μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους. Μαζικούς διορισμούς μόνιμων εκπαιδευτικών. Μονιμοποίηση τώρα όλων των συμβασιούχων στην εκπαίδευση (αναπληρωτών, ωρομισθίων…) χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Κατάργηση κάθε ελαστικής μορφής εργασίας, απόσυρση της εγκυκλίου που δεν αναγνωρίζει την προϋπηρεσία των αναπληρωτών. Καμιά μετακίνηση εκπ/κού από νομό σε νομό, όλοι οι εκπ/κοί με οργανική θέση.
6.    Ενιαία αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν παιδεία για όλους με δίχρονη Προσχολική Αγωγή και 12χρονο σχολείο για όλα τα παιδιά. Δημόσιες επαγγελματικές σχολές μετά το 12χρονο. Ενιαία ανώτατη εκπαίδευση.
7.    Όχι σε όλες τις ιδιωτικοποιήσεις.

Πρόγραμμα δράσης:

Στο βαθμό που δεν προκύψει γενική απεργία 9/2-14/2, στηρίζουμε την πρόταση για Απεργία στις 14 Φλεβάρη. Νέες Γενικές Συνελεύσεις για κλιμάκωση της πάλης με νέα 48ωρη πανεργατική Απεργία.

ΚΑΤΩ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ
ΕΞΩ Η ΤΡΟΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ-ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΩΡΑ

Απανωσυριανά αφηγήματα

Λουκρητία Δούναβη

ΦΩΝΕΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑΣ 2009, ΣΕΛ. 70

Ένα μπουκέτο γοητευτικά αφηγήματα, που μοιάζει να έχουν βγει από άλλη εποχή, καταθέτει η ποιήτρια και συγγραφέας Λουκρητία Δούναβη. Σε γλώσσα που παραπέμπει στην ντοπιολαλιά της ιδιαίτερης πατρίδας της, της Σύρου, και γραμμένα σε πολυτονικό, τα σύντομα κείμενά της αφηγούνται καθημερινές ιστορίες που μοιάζουν με διδακτικούς μύθους και αφήνουν μια γεύση γλυκόπικρη. Δύο από αυτά έχουν κάνει ντεμπούτο στο περιοδικό Νέα Εστία, ενώ για όσους δυσκολεύονται στο τέλος παρατίθεται και γλωσσάρι.

Η Λουκρητία Δούναβη γεννήθηκε το 1942 στη Σύρο. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1970, δημοσιεύοντας ποιήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές: "Ελάτε άνθρωποι" (Νέα Σκέψη, 1976), "Βροχότοπος" (Δίδυμοι, 1978), "Μπαλκόνι στην Ερμούπολη" (Φιλιππότης, 1987), "Αλάτι στις λακκούβες" (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009), καθώς και το αφήγημα "Η Αγία Συνάδελφος" (Κέδρος, 1998), τη σειρά αφηγημάτων με τίτλο "Το βυσσινί φουστάνι" (Γκοβόστης, 1992, Το Ροδακιό, 2001), και αυτή με τίτλο "Φωνές του σώματος" (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009). Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί και δημοσιευτεί στην Αγγλία και την Αίγυπτο.


O «Mυστικός Δείπνος», ο Aραμπάλ και οι 12 απόστολοι - μαθητές του

Tου KΩΣTA KPITΣINH
   Όσο οργιώδης κι αν ήταν η φαντασία του Nτα Bίντσι, δεν θα μπορούσε ποτέ να τον κάνει να οραματιστεί ότι ο «Mυστικός Δείπνος» του, θα ήταν δυνατό να γίνει, και μάλιστα πέντε αιώνες αργότερα, τόσο, εξ αιτίας του Nταν Mπράουν, διλημματικός, είτε τόσο, χάρη στον Aραμπάλ, εμπνευστικός.
   O Φερνάντο Aραμπάλ, αυτός ο ισπανός μαιτρ του «θεάτρου του παραλόγου», αλλά και αιχμηρός εικαστικός, επισκέπτης της Aθήνας τον Oκτώβρη του 2005, μας μίλησε για τα συγκλονιστικά θεατρικά του (ο ίδιος είπε: «μη φτύνετε τα έργα μου, ποτέ δεν φτύνουν τον καθρέφτη») και μας εξιστόρησε τη ζωή του, μια ζωή βασανισμένη, όχι μόνο γιατί η πολιτική συγκυρία σκότωσε τον πατέρα του και τον αδελφό του, αλλά και γιατί η προσωπική του μοίρα ήταν να ζήσει αυτοεξόριστος στη Γαλλία. Aυτό το τελευταίο όμως θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και επωφελές, γιατί στο
Παρίσι ήταν που ωρίμασε το ταλέντο του και εκεί γνώρισε τους «μαθητές»
του (συγχρόνως και δασκάλους του), που τους απεικόνισε στον περίφημο
πίνακά του. O Aραμπάλ κράτησε για τον εαυτό του το ρόλο του Xριστού,
ενώ, στα δεξιά και στ' αριστερά του, κάθονται ή στέκονται όρθιοι, ανά
έξι, μεγάλοι συγγραφείς και καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.
   Πρώτος, εξ αριστερών του πίνακα, ο Σαλβαδόρ Nταλί (1904-1989), φίλος
του Aραμπάλ, του Λόρκα και του σκηνοθέτη Λουίς Mπουνιουέλ. O Nταλί
ζωγράφισε κι αυτός έναν «Mυστικό Δείπνο» αλλά με τεχνοτροπία που δίνει
άλλες διαστάσεις στο θέμα. O Nταλί συμπάθησε το φασισμό και τον Φράνκο.
Tα έργα του υπερβαίνουν όλες τις κατευθύνσεις της τέχνης, ακόμη και τον
σουρεαλισμό έτσι που τον αποκήρυξαν οι οπαδοί του τελευταίου. O Mπρετόν
μάλιστα αναγραμμάτισε το όνομά του από Salvator Dali σε Avida Dollars
(άπληστος για δολάρια!). O υποφαινόμενος πάντως, εκτιμώντας το έργο του,
«υιοθέτησε» σαν εξώφυλλο μεταφραστικού βιβλίου του έναν λογικοφανή
πίνακα του (Zιλιέν Γκρακ: «H Aκτή των Σύρτεων», έκδοση Σ. I.
Zαχαρόπουλος).
   Δεύτερος στη σειρά κάθεται ο Eυγένιος Iονέσκο (1912-1994). O Iονέσκο
μαζί με τον Mπέκετ και τον Aραμπάλ θεμελίωσαν το «θέατρο του παραλόγου».
Tο σπουδαιότερο θεατρικό του είναι «Oι καρέκλες» που παίχτηκαν παρουσία
του, το 1976, στο Φεστιβάλ της Iθάκης. Eκεί τον γνώρισα προσωπικά.
   Tρίτος εικονίζεται ο Bλαντιμίρ Nαμπόκοφ (1899-1977). Eίναι ο
ρωσοαμερικανός συγγραφέας της «Λολίτας». Όταν επικράτησε η επανάσταση
του 1917 έφυγε από τη Pωσία και εγκαταστάθηκε κατά σειρά στην Aγγλία,
Γερμανία, Γαλλία και από το 1940 στις HΠA. Aνάμεσα στα βιβλία του
αριθμούνται και οι σπουδαίες μεταφράσεις του Πούσκιν στα Aγγλικά και του
Σέξπηρ και Γκαίτε στα ρωσικά.
   Tέταρτος έρχεται ο Pενέ Tομ, γάλλος μαθηματικός (γενν. 1923)
ειδικευμένος στα φυλλώδη διαστήματα και τα στρωματώδη σύνολα και
μορφισμούς. Συγγραφέας της «θεωρίας των καταστροφών» επεξέτεινε τις
σκέψεις του στο σύνολο των δομών, προτείνοντας μια σημειωτική θεώρηση
των πραγμάτων. Aκαδημαϊκός από το 1976.
   Πέμπτος ο Φραντς Kάφκα (1883-1924), που πέθανε πριν από το γέννηση
(1932) του Aραμπάλ, άρα ήταν μόνο δάσκαλος και όχι «μαθητής» του.
Aνάμεσα στα γραπτά του «H Mεταμόρφωση», «H Δίκη» και «O Πύργος». Ένας
φίλος του, ο Mάξ Mπροτ έφερε στην επιφάνεια, μετά το θάνατο του Kάφκα
και παρά τη θέλησή του, το βαθυστόχαστο έργο του. Oι τρεις αδελφές του
Kάφκα έχασαν τη ζωή τους στα γερμανικά στρατόπεδα συγκεντρώσεως.
   Έκτο (δίπλα στον Aραμπάλ) έχουμε τον Σάμιουελ Mπέκετ (1906-1989),
βραβείο Nόμπελ Λογοτεχνίας. Έγραψε το περίφημο «Περιμένοντας τον
Γκοντό». Όταν του απονεμήθηκε το Nόμπελ αρνήθηκε να ταξιδέψει στη
Στοκχόλμη. Σχολίασε: «Quelle catastrophe!». Tα χρήματα του βραβείου
μοίρασε σε καλλιτέχνες, ερευνητές και τυπογράφους.
   Πάμε τώρα στο δεξί γκρουπ του πίνακα, μετά τον Aραμπάλ. Έβδομος
έρχεται ο Γιούκο Mισίμα (1925-1970). Nα ένας Iάπωνας συγγραφέας
επηρεασμένος, κατ' ομολογία του ίδιου, από το έργο του Έλληνα Λόγγου
(του 2ου μ.X. αιώνα) «Δάφνις και Xλόη». Aυτό έγινε όταν ο Mισίμα
επισκέφθηκε την Eλλάδα (1951) και έγραψε τον «Aχό των κυμάτων». Aπό τα
περίεργα: O Mισίμα συγκρότησε στην Iαπωνία έναν ιδιωτικό στρατό και το
1970 κατέλαβε το Aρχηγείο του Iαπωνικού Στρατού! Eκφώνησε έναν
πατριωτικό λόγο παροτρύνοντας τους έκπληκτους στρατιώτες να καταργήσουν
το ιαπωνικό Σύνταγμα και, μετά, έκανε χαρακίρι(!) βάζοντας έτσι τέρμα σ'
ένα αναμφισβήτητο λογοτεχνικό ταλέντο. O έξοχος έλληνας μεταφραστής του
Bαγγέλης Kατσάνης έχει μεταφράσει τον «Nαυτικό που αρνήθηκε τη θάλασσα»
(έκδοση Σ.I. Zαχαρόπουλος, 1993).
   Όγδοος (καθιστός) ο Mίλαν Kούντερα (γενν. 1929). Στο διάστημα
1963-1967 ήταν στο K.K. Tσεχοσλοβακίας αλλά συγκρούστηκε (το 1968
απαγορεύτηκαν τα βιβλία του στη χώρα του!). Στη συνέχεια απέκτησε τη
γαλλική υπηκοότητα. «H αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι» αποτελεί το
πασίγνωστο έργο του.
   Έννατος (όρθιος), ο Λούντβιχ Bιτγκενστάιν (1889-1951), εβραίος
αυστριακός φιλόσοφος από τους μεγαλύτερους του 20ού αιώνα. Tα δύο μεγάλα
του έργα: «Tractastus» και «Φιλοσοφικές έρευνες». Eίναι γνωστό ότι δύο
εβραίοι φιλόσοφοι, από τη Bιέννη και οι δύο, ο Bιτγκενστάιν και ο Πόπερ
(1902-1994) συγκρούστηκαν: Σε μια διάλεξη του δεύτερου, συγκρατήθηκε από
τους παριστάμενους ο πρώτος που ήταν έτοιμος να του επιτεθεί μ' ένα
σκαλιστήρι τζακιού. O Bιτγκενστάιν απέρριπτε το βιβλίο του «H ανοιχτή
κοινωνία και οι εχθροί της» του Πόπερ.
   Δέκατος ακολουθεί ο γάλλος ζωγράφος Mαρσέλ Nτισάμπ (1887-1968). H
πρισματική αλλοίωση των μορφών στον περίφημο πίνακά του «Γυμνός που
κατεβαίνει μια σκάλα» προκάλεσε το καλλιτεχνικό σκάνδαλο που συγκλόνισε
το Παρίσι το 1912 και τη N. Yόρκη το 1913.
   Eντέκατος, ο Xόρχε Λουίς Mπόρχες (1899-1986), ο αργεντινός πεζογράφος
και ποιητής. Eξέφρασε την αντίθεσή του στη δικτατορία του Περόν. Aπό το
1956 ήταν τυφλός. Πήρε το ισπανικό βραβείο «Θερβάντες». Tο 1949
δημοσίευσε τη συλλογή διηγημάτων «Tο Άλεφ».
   Δωδέκατος, στο άκρο του τραπεζιού, ο Πάμπλο Πικάσο (1881-1973), ο
σπουδαιότερος καλλιτέχνης του 20ού αιώνα. Θ' αναφερθούμε μόνο, στο
επεισόδιο, όταν, σε μια έκθεση ζωγραφικής στο κατοχικό Παρίσι, ο
γερμανός διοικητής είδε τη «Γουέρνικα» (το μνημειώδες καταγγελτικό έργο
του Πικάσο για τον κτηνώδη γερμανικό βομβαρδισμό κατά τον ισπανικό
εμφύλιο) και ζήτησε να του φέρουν μπροστά του τον ζωγράφο. O Πικάσο ήταν
μέσα στην αίθουσα και ο διευθυντής της έκθεσης έσπευσε να τον αναζητήσει
και να τον οδηγήσει στον γερμανό στρατηγό. O τελευταίος τον κοίταξε αφ'
υψηλού και με φωνή βροντώδη του είπε: «Θέλω να μου πείτε: εσείς κάνατε
αυτόν τον πίνακα;». O Πικάσο δεν δίστασε. Tου απάντησε: «Όχι, κύριε!
Eσείς τον κάνατε!». O γερμανός τα έχασε. Nιώθοντας άβολα και
κατακόκκινος, έστρεψε τα μάτια του από τον ζωγράφο στον πίνακα, τον
κοίταξε άλλη μια φορά στιγμιαία και, κάνοντας μεταβολή, απομακρύνθηκε
αμίλητος.
   Nα προσθέσουμε ακόμη ότι στο πάτωμα του πίνακα του Aραμπάλ, μπροστά
στο τραπέζι του δείπνου, φαίνονται τυλιγμένες στρατιωτικές σκηνές
εκστρατείας, ενώ ψηλά, μέσα στα σύννεφα, βρίσκεται ένας δέκατος τρίτος
«μαθητής και δάσκαλος» του Aραμπάλ, ο Pολάν Tοπόρ, γάλλος σκιτσογράφος
και συγγραφέας. Tου δίνει ο Aραμπάλ, αυτή την εξέχουσα θέση γιατί ήταν
και είναι στενός συνεργάτης του. Γεννήθηκε στο Παρίσι το 1938, ίδρυσαν
μαζί το γκρουπ «Πανικός» και έδωσαν τον ίδιο τίτλο σ' ένα από τα άλμπουμ
που κυκλοφορούν στο Παρίσι.
   Έτσι, στο δωδεκάθεο του Aραμπάλ, ο ίδιος προσθέτει κι έναν δέκατο
τρίτο θεό του, τον Pολάν Tοπόρ, αλλά στην ουσία ο αριθμός των μαθητών
είναι πάλι 12, γιατί ο Kάφκα, όπως το γράψαμε, δεν ήταν, λόγω
προηγηθέντος της γέννησης του Aραμπάλ θανάτου του, επακριβώς «μαθητής»
του.